Skip Ribbon Commands
Skip to main content
SharePoint

Pages

Manage PermissionsManage Permissions
|
Version HistoryVersion History

Name

Title

Comments

Contact

Contact E-Mail Address

Contact Name

Contact Picture

Rollup Image

 

Target Audiences

No targeting

Hide physical URLs from search

Page Image

 

Page Content

​​​​1. PENGENALAN

Nama saintifik bagi tongkat ali ialah Eurycoma longifolia Jack dari famili Simaroubaceae. Tongkat ali adalah jenis pokok saiz sederhana yang boleh mencapai ketinggian sehingga 10 meter. Didapati secara liar di kawasan tropika Asia Tenggara termasuk Malaysia, Phillipina, Borneo dan Sumatera.

Tongkat ali adalah pokok yang tumbuh tegak, mempunyai sistem akar tunjang dan serabut. Batangnya jenis berkayu dan licin, berbentuk selinder, berwarna kelabu di bahagian yang tua manakala akar muda berwarna coklat kemerahan. Daunya jenis majmuk, mempunyai tangkai daun yang panjang dan tersusun secara berpusaran (spiral) di bahagian atas/hujung batang. Setiap tangkai mengandungi 20-30 pasang anak daun yang tersusun bertentangan. Daun muda berwarna hijau kekuningan, hijau tua dan coklat. Jambak bunganya jenis panikel yang  terbit dari ketiak tangkai daun, jambaknya bercabang yang mengandungi banyak bunga bersaiz kecil, bunga berwarna kuning kemerahan. Tongkat ali menghasilkan banyak buah, buah berbentuk lonjong/bujur, berwana hijau ketika muda dan bertukar merah pekat apabila matang.

             

2. KEPERLUAN ASAS TANAMAN.

Faktor Iklim

Keperluan taburan hujan antara 2000 – 3000 mm setahun dengan suhu 25 – 30 ºC. Walaupun habitat semulajadinya di bawah kanopi hutan, kajian domestikasi dan konservasi ex-situ telah menunjukkan bahawa tongkat ali boleh hidup dengan baik di kawasan terdedah kepada pancaran matahari dengan keperluan bekalan air dan baja yang mencukupi. ​

Faktor Tanah

T​​ongkat Ali boleh ditanam dengan baik di tanah liat berpasir yang kaya dengan bahan organik (kompos) serta tidak ditakungi air.



​3. PENANAMAN


3.1  Penyediaan Kawasan

Penyediaan kawasan merangkumi kerja-kerja pembersihan kawasan, pembajakan dan pembinaan batas. Tanah dibajak dan di gemburkan sedalam 15 – 22 cm untuk memberi keadaan fizikal yang baik untuk pembesaran pokok di samping mengurangkan populasi rumpai. Pengapuran hendaklah dilakukan bagi tanah masam tidak kurang dari 14 hari sebelum menanam. 


 

3.2  Penyediaan Bahan Tanaman

Tanaman tongkat ali boleh dibiakkan melalui biji benih dan tampang seperti keratan, tut serta teknologi tisu kultur. Pembiakan melalui biji benih adalah lebih mudah dan praktikal kerana tumbuhan ini menghasilkan bilangan buah yang tinggi pada setiap musim.  Buah yang telah matang dan subur berwarna merah pekat boleh disemai terus di dalam medium pasir untuk percambahan. Biji benih akan mula bercambah  setelah lebih kurang 4 minggu disemai. Anak benih yang telah mencapai ketinggian antara 5-10 cm akan  dipindahkan ke dalam polibeg berukuran 15 cm x 20 cm dan  akan dididik dalam tapak semaian selama 6 bulan atau mencapai ketinggian 30 cm – 45 cm sebelum dipindahkan ke ladang. Ini adalah bagi memastikan akar tunjang anak benih didalam polibeg masih lurus dan tidak berbelit dalam polibeg.


 

3.3  Penanaman Di Ladang

 

Lubang berukuran 30cm x 30cm x 30cm digali dan diisi dengan baja asas yang terdiri daripada 100 g Triple Super Phosphate ( TSP), 100 g kapur magnesium terkisar (GML) dan 50 g najis ayam proses. Pada masa ini masih belum terdapat sebarang pengesyoran tentang jarak tanaman yang optimun. Walau bagaimanapun jarak 1 m dalam barisan dan 2 m di antara barisan merupakan pengesyoran awal bagi tanaman secara tunggal dengan kepadatan tanaman sebanyak 5,000 pokok sehektar. 


 

3.4  Sistem Penanaman

 

Di habitat semulajadi, tongkat ali didapati tumbuh subur di bawah naungan. Tanaman ini boleh juga hidup subur walaupun di tanam secara tunggal dan terdedah terus kepada cahaya matahari. Tanaman Tongkat Ali boleh ditanam sebagai tanaman selingan di dalam kelapa dan kelapa sawit, serta di dusun buah-buahan. Penjarangan pokok atau penebangan terpilih perlu dilakukan selepas 4 tahun. 


 

3.5  Pembajaan

 

Sehingga kini masih belum terdapat sebarang pengesyoran baja bagi tanaman ini. Walau bagaimanapun sebagai pengesyoran awal, baja dan kadar yang boleh digunakan bagi pokok yang berumur setahun di ladang ialah baja sebatian NPK 15:15:15 dan najis ayam proses masing-masing pada kadar 100 g sepokok. Baja kapur magnesium berkisar (GML) pula adalah sebanyak 50 g /pokok. Pembajaan diberikan dalam empat pecahan yang sama setahun bagi baja sebatian NPK dan dua pecahan setahun bagi najis ayam dan GML. Bagi pokok yang berumur dua tahun keatas kadar ini ditingkatkan kepada 200 g sepokok masing-masing bagi baja sebatian NPK dan najis ayam proses. Pemberian GML pula ialah 100 g/pokok. Pecahan pemberian tahunan adalah sama seperti yang telah dinyatakan.

 

4. PENGAIRAN DAN SALIRAN

Pengairan boleh dilakukan dengan menyiram atau menggunakan sistem pengairan renjis. Peparitan diperlukan bagi kawasan yang menghadapi masalah saliran bagi menyalirkan air berlebihan ke parit utama terutmanya di musim hujan.


 

5. PENGURUSAN PEROSAK DAN PENYAKIT


5.1  Kawalan Perosak dan Penyakit
Pendekatan yang paling prktikal dalam pengurusan perosak adalah secara Pengurusan Perosak Bersepadu (PPB) yang juga merupakan objektif utama dalam amalan pertanian baik (APB). Kawalan secara mesra alam dengan mengambil kira faktor ekologi, biologi dan amalan agronomi saperti varieti rintang, rumah jaring adalah disyorkan.

Dua jenis perosak telah dikenalpasti sebagai perosak utama tongkat ali iaitu ulat harimau (Atteva sciodoxa) dan teritip (Coccus viridis / Pulvinaria cellulosa).

Larva ulat harimau akan memakan pucuk dan daun muda. Dalam jumlah yang banyak, ia mampu menyerang sehingga meninggalkan rangka pokok sahaja. Serangan boleh menyebabkan pertumbuhan pokok terbantut dan mati. Populasi serangga ini meningkat pada musim tertentu, biasanya apabila pokok mula banyak mengeluarkan pucuk muda dan musim hujan. Pemantauan dan pengawasan adalah penting bagi mengelakkan serangan menjadi serious. Kawalan dapat dilakukan dengan mengutip dan memusnahkan larva atau ulat dewasa secara manual.

Teritip (Coccus varidis) pula menyerang daun dan batang. Sekiranya tidak dikawal ianya akan merebak dengan cepat dan boleh menyebabkan pertumbuhan pokok terencat dan seterusnya menyebabkan kematian terutamanya pada pokok yang baru dipindahkan ke ladang.

Babi hutan (Sus sccofa) juga merupakan ancaman kepada pokok tongkat ali terutama di peringkat awal penanaman. Ianya boleh dikawal dengan membina pagar dan parit bagi menghalang ianya memasukki kawasan ladang. Selain dari itu, ladang perlu sentiasa dalam keadaan bersih.

5.2  Kawalan Rumpai
Kawalan rumpai boleh dilakukan secara manual dengan menggunakan cangkul atau mesin rumput. Penggunaan sungkupan saperti jerami padi atau lalang kering adalah digalakkan terutama di peringkat awal penanaman untuk mengawal dan mengurangkan populasi rumpai, hakisan dan larut resap nutrien serta mengawal kelembapan tanah.


 6. PENUAIAN

Bahagian utama yang digunakan ialah akar. Penuaian tongkat ali di hutan dilakukan dengan mencabut secara manual. Pokok besar yang tidak dapat dicabut oleh tenaga manusia biasanya dilakukan dengan bantuan alat pencabut seperti 'chain block' atau digali menggunakan jebak dan cangkul.

Pokok tongkat ali akan mencapai peringkat matang dan mengeluarkan bunga dan buah pada umur 2 – 3 tahun dijaga dengan baik selepas penanamannya. Pada peringkat umur ini pokok tongkat ali mula boleh dituai tetapi tidak digalakkan. Setakat ini, umur yang sesuai untuk penenuaian bagi mendapatkan hasil yang optima tidak di ketahui dengan tepat. Penyelidikan bagi menentu umur penuaian sedang yang optima sedang di jalankan. Potensi hasil akar basah sepokok dari kawasan tanaman tanpa lindungan di anggarkan saperti jadual 1.

Jadual 1 : Anggaran Pengeluaran Hasil Basah Mengikut Tahun

​Umur Pokok
Hasil Akar Basah (g) sepokok
1
15 - 30
2
300 - 450
3
460 - 600
4
          800 - 1200

 

7.  PENGENDALIAN LEPAS TUAI

Akar tongkat ali yang dituai perlu dibasuh dengan bersih sebelum dikeringkan di bawah cahaya matahari selama beberapa hari atau menggunakan ketuhar pada suhu 40-50C selama 72 jam. Pokok yang berumur melebihi empat tahun, peratus berat akar yang telah cukup kering adalah lebih kurang 60% daripada berat akar basah. Akar ini telah sedia untuk dipasarkan sama ada dalam bentuk asal atau diracik halus. ​

Baca Selanjutnya...

Summary Links

Byline

Article Date

Image Caption

Browser Title

Meta Description

Meta Keywords

Hide from Internet Search Engines

Page Content Taxonomy

Content Type: Article Page
Version:
Created at by
Last modified at by